Ánh sáng và độ dài ngày: thứ ảnh hưởng nhiều hơn nhiệt độ

Mùa hè trời sáng tới khuya, mùa đông bốn giờ chiều đã tối. Đây là cú sốc thật với người từ vùng nhiệt đới, và nó ảnh hưởng tới sinh hoạt nhiều hơn nhiệt độ.

Chênh lệch theo mùa

Con số cụ thể tuỳ nơi, nhưng quy luật thì rõ.

Giữa mùa hè, trời ở miền nam England sáng từ rất sớm tới gần mười giờ tối — và chạng vạng còn kéo dài sau đó.

Giữa mùa đông, trời tối trước bốn giờ chiều ở nhiều nơi, và sáng muộn vào buổi sáng.

Càng lên bắc chênh lệch càng cực đoan — Scotland mùa đông có ngày rất ngắn, còn mùa hè thì trời gần như không tối hẳn giữa đêm.

Ở quần đảo Shetland, hiện tượng đêm hè không tối hẳn có tên gọi riêng trong phương ngữ địa phương — đủ đặc trưng để thành từ vựng.

Đây lại là một ví dụ nữa cho lãnh địa của site này: hỏi "mùa đông ở Anh tối lúc mấy giờ" thì phải hỏi tiếp "ở vùng nào", vì Cornwall và Shetland khác nhau rất xa.

Với sinh viên: học kỳ mùa đông là giai đoạn đi học lúc trời chưa sáng và về lúc trời đã tối — nhiều người không gặp ánh nắng suốt cả tuần làm việc.

Đổi giờ hai lần mỗi năm

Việc hành chính nhưng ảnh hưởng sinh hoạt thật.

Cuối tháng Ba đồng hồ tiến lên một giờ, chuyển sang giờ mùa hè.

Cuối tháng Mười đồng hồ lùi lại một giờ, quay về giờ chuẩn.

Hệ quả cảm nhận rõ nhất: ngay sau lần lùi giờ tháng Mười, trời đột nhiên tối sớm hơn hẳn — và đây là thời điểm nhiều người mới tới thấy khó nhất.

Điều thực tế cần nhớ: điện thoại tự đổi, nhưng đồng hồ treo tường, lò nướng và đồng hồ xe thì không.

Với người gọi về Việt Nam: chênh lệch múi giờ giữa Anh và Việt Nam thay đổi theo mùa — vì Việt Nam không đổi giờ còn Anh thì có. Đây là nguồn nhầm lịch họp rất phổ biến.

Với người đặt vé và lịch hẹn: kiểm lại giờ vào hai tuần chuyển mùa, đặc biệt với chuyến bay sớm.

Ảnh hưởng tới sức khoẻ

Phần nghiêm túc nhất của bài, và không nên xem nhẹ.

Thiếu ánh sáng mùa đông ảnh hưởng tới tâm trạng và giấc ngủ — đây là hiện tượng được y học công nhận, không phải chuyện tưởng tượng.

Cơ quan y tế Vương quốc Anh khuyến nghị cân nhắc bổ sung vitamin D trong mùa thu và mùa đông, vì ánh nắng ở vĩ độ này trong các tháng đó không đủ để cơ thể tự tổng hợp.

Khuyến nghị này áp cho mọi người sống ở Anh, và đặc biệt đáng lưu ý với người có da sẫm màu hơn hoặc ít ra ngoài.

Điều cần làm: hỏi bác sĩ gia đình hoặc dược sĩ thay vì tự đoán liều — và đọc hướng dẫn chính thức hiện hành, vì đây là lĩnh vực có cập nhật.

Cách thích nghi thực tế: ra ngoài vào giữa trưa dù trời xám, vì đó là lúc sáng nhất trong ngày mùa đông.

Và giữ lịch ngủ đều, vì cơ thể mất mốc định hướng khi trời tối sớm.

Ánh sáng như một đặc điểm văn hoá

Phần dễ chịu hơn, và giải thích nhiều thứ trong nghệ thuật Anh.

Mặt trời ở vĩ độ cao luôn chếch thấp, nên bóng đổ dài và ánh sáng có màu ấm trong phần lớn ngày.

Ánh sáng qua mây liên tục thay đổi — đây là điều các hoạ sĩ phong cảnh Anh khai thác, và là lý do bầu trời chiếm phần lớn nhiều bức tranh nổi tiếng.

Ngày hè dài định hình đời sống ngoài trời — quán có sân, công viên đông tới tối muộn, và các lễ hội ngoài trời tập trung vào mùa hè.

Mùa đông tối định hình đời sống trong nhà — quán rượu ấm, chợ Giáng sinh, và thói quen tụ họp trong nhà.

Với người Việt mới sang: hai mùa này là hai nước khác nhau, và đánh giá cả nơi này qua một mùa là đánh giá sai.

Lời khuyên thực tế: tận dụng tối đa mùa hè — người bản địa làm đúng như vậy, và họ có lý do.