Phần lớn hệ thống thuế là chung cả nước, nhưng có một loại thuế mà Scotland tự đặt mức riêng. Đây là ví dụ rõ nhất cho việc phân quyền ảnh hưởng trực tiếp tới túi tiền.
- Thuế thu nhập cá nhân ở Scotland có các bậc và mức riêng do cơ quan lập pháp Scotland quyết định.
- Đóng góp an sinh xã hội áp dụng chung toàn Vương quốc Anh.
- Thuế giá trị gia tăng cũng áp dụng chung.
- Thuế địa phương do hội đồng địa phương thu, với tên gọi và cách tính khác nhau theo vùng.
Thuế thu nhập và khác biệt ở Scotland
Cơ quan lập pháp Scotland có thẩm quyền đặt các bậc và mức thuế thu nhập áp dụng cho người cư trú thuế tại Scotland.
Hệ quả: cùng một mức lương có thể chịu thuế khác nhau tuỳ mình cư trú ở Scotland hay ở vùng khác.
Điều quyết định là nơi cư trú chính của mình, không phải nơi doanh nghiệp đóng trụ sở.
Với người làm việc từ xa hoặc làm việc ở vùng khác nơi ở: phải xác định rõ mình thuộc diện cư trú thuế nào.
⚠️ Các bậc và mức thuế được công bố theo năm tài chính và thay đổi — tra ở cơ quan thuế và ở trang chính thức của chính quyền vùng.
Với người mới sang: đây là yếu tố nên tính khi so sánh hai lời mời việc ở hai vùng khác nhau.
Những gì áp dụng chung
Đóng góp an sinh xã hội áp dụng chung toàn Vương quốc Anh — đây là khoản trừ riêng bên cạnh thuế thu nhập, và gắn với quyền hưởng một số chế độ cùng lương hưu nhà nước.
Thuế giá trị gia tăng chung cả nước, tính vào giá hàng hoá và dịch vụ.
Thuế doanh nghiệp chung, với các quy định áp dụng toàn quốc.
Quy định về nhập cư, thị thực và quyền làm việc chung — nhắc lại vì đây là điểm quan trọng nhất với người nước ngoài.
Và quyền lợi lao động cơ bản như lương tối thiểu và nghỉ phép áp dụng chung.
Bảng lương và mã số thuế
Phần thực tế khi bắt đầu đi làm.
Thuế và đóng góp an sinh thường được khấu trừ trực tiếp từ lương qua hệ thống của người sử dụng lao động.
Mỗi người có một mã số an sinh xã hội — cần cho việc đi làm, và người mới tới phải làm thủ tục xin.
Điểm quan trọng: chưa có mã số vẫn đi làm hợp pháp được nếu có quyền làm việc, nhưng phải nộp hồ sơ xin ngay.
Trên bảng lương có một mã thuế quyết định mức khấu trừ — mã sai dẫn tới bị trừ thừa hoặc thiếu.
Với người mới đi làm: kiểm tra mã thuế trên bảng lương đầu tiên, và nếu thấy bị trừ bất thường thì liên hệ cơ quan thuế.
Và nếu bị trừ thừa thì có thể được hoàn lại — nhiều người mới sang bị trừ theo mã tạm thời rồi được hoàn sau khi điều chỉnh.
Thuế địa phương
Khoản mà mọi hộ gia đình phải đóng, và người mới sang hay quên tính.
Hội đồng địa phương thu một khoản thuế theo hộ, tính theo giá trị nhà ở và theo địa bàn.
Tên gọi và cách tính khác nhau giữa các vùng, nhưng nguyên tắc tương tự.
Khoản này tách riêng khỏi tiền thuê nhà — nên phải hỏi rõ ai đóng khi ký hợp đồng thuê.
Có các trường hợp được miễn hoặc giảm — ví dụ hộ chỉ có sinh viên toàn thời gian, hoặc hộ một người.
Với du học sinh: đây là khoản có thể được miễn, nhưng phải làm thủ tục chứng minh với hội đồng địa phương — không tự động.
Quyết toán thuế và các khoản hoàn lại
Phần nhiều người bỏ qua mà đáng lẽ được tiền.
Với người làm công ăn lương, thuế thường được khấu trừ đủ qua hệ thống của người sử dụng lao động — nên không phải khai thuế hằng năm như ở nhiều nước.
Nhưng có các trường hợp phải khai: người tự làm chủ, người có thu nhập từ cho thuê nhà, hoặc người có thu nhập trên một ngưỡng nhất định.
Và có các trường hợp bị trừ thừa và được hoàn lại: đổi việc giữa năm, làm việc không trọn năm, hoặc bị áp mã thuế tạm thời khi mới bắt đầu làm.
Người mới sang thuộc nhóm rủi ro cao nhất: thường bị áp mã tạm thời trong những tháng đầu, và bị khấu trừ nhiều hơn mức đúng.
Cách xử lý: kiểm tra mã thuế, liên hệ cơ quan thuế để điều chỉnh, và yêu cầu hoàn khoản đã trừ thừa — thủ tục này làm được trực tuyến.
Và giữ mọi bảng lương cùng giấy tờ cuối năm tài chính — cần khi đối chiếu và khi làm hồ sơ cư trú về sau.
Và mức thu khác nhau đáng kể giữa các hội đồng, nên đây là yếu tố nên hỏi khi so sánh hai nơi ở.
Thuế thu nhập có giống nhau cả nước không?
Không — Scotland có các bậc và mức riêng áp dụng cho người cư trú thuế tại đó, quyết định bởi nơi cư trú chính chứ không phải nơi doanh nghiệp đóng trụ sở.
Những gì áp dụng chung toàn quốc?
Đóng góp an sinh xã hội, thuế giá trị gia tăng, thuế doanh nghiệp, quy định nhập cư và các quyền lao động cơ bản như lương tối thiểu.
Mã thuế trên bảng lương là gì?
Mã quyết định mức khấu trừ — mã sai dẫn tới bị trừ thừa hoặc thiếu, nên kiểm tra ngay từ bảng lương đầu tiên và liên hệ cơ quan thuế nếu bất thường.
Sinh viên có phải đóng thuế địa phương không?
Hộ chỉ có sinh viên toàn thời gian có thể được miễn, nhưng phải làm thủ tục chứng minh với hội đồng địa phương chứ không tự động.
