So lương giữa London và nơi khác mà không trừ chi phí là cách so sai. Đây là cách tính đúng trước khi quyết — và với nhiều người, kết quả ngược với trực giác.
- Tiền thuê nhà là khoản chi phối lớn nhất trong ngân sách ở London.
- Vé giao thông ở London tính theo vùng, và ở xa trung tâm thì vé đắt hơn.
- Thuế địa phương khác nhau giữa các quận của London.
- Một số công việc có phụ cấp riêng cho người làm tại London.
Các khoản phải tính
Danh mục đầy đủ, vì thiếu một khoản là tính sai cả bài toán.
Tiền thuê nhà — khoản lớn nhất, và chênh lệch giữa London với nơi khác là chênh lệch lớn nhất trong mọi khoản.
Thuế địa phương — tính theo hộ, khác nhau giữa các quận; nhớ hỏi ai đóng khi thuê nhà.
Đi lại — vé tháng giao thông công cộng, và ở xa trung tâm thì vé đắt hơn vì tính theo vùng.
Điện, nước, internet — tương đối giống nhau cả nước nhưng vẫn là khoản cố định.
Ăn uống và sinh hoạt — đắt hơn ở London, đặc biệt là ăn ngoài.
Và các khoản dễ quên: bảo hiểm, điện thoại, và chi phí ban đầu khi chuyển tới — đặt cọc nhà thường bằng vài tuần tiền thuê, cộng tiền thuê tháng đầu trả trước.
Cách so sánh hai nơi
Phương pháp đơn giản mà cho kết quả đáng tin.
Bước một: lấy lương thực nhận sau thuế và các khoản trừ, ở cả hai nơi.
Bước hai: trừ tiền nhà cho loại nhà mình thực sự sẽ thuê — cùng số phòng, cùng khoảng cách tới nơi làm.
Bước ba: trừ tiền đi lại — ở London thường cao hơn, và thời gian đi lại cũng dài hơn.
Bước bốn: trừ thuế địa phương và các khoản cố định.
Bước năm: so phần còn lại — đây mới là con số nói lên điều gì đó.
Và thêm một cột nữa: thời gian — nếu ở London mất thêm một giờ đi lại mỗi ngày, quy ra cả năm là con số đáng kể.
Cách tra số liệu thật: xem giá thuê trên các trang bất động sản của Anh, lọc theo khu vực và loại nhà cụ thể — không dùng con số trung bình.
Những khoản người mới hay quên
Chi phí chuyển tới — đặt cọc, tiền thuê trả trước, phí môi giới nếu có, đồ dùng ban đầu.
Thuế địa phương — nhiều người tưởng đã gồm trong tiền thuê, nhưng thường là không.
Vé giao thông — ở London đây là khoản cố định đáng kể, khác với thành phố nhỏ nơi có thể đi bộ hoặc đạp xe.
Học phí trường tư hoặc chi phí trông trẻ nếu có con nhỏ — chi phí trông trẻ ở Anh thuộc nhóm cao, và cao hơn nữa ở London.
Vé máy bay về Việt Nam — nên tính ít nhất một lần mỗi năm.
Và khoản dự phòng — thị trường nhà ở London cạnh tranh, và có thể phải ở tạm một thời gian trước khi tìm được chỗ ổn định.
Phụ cấp London và ý nghĩa thật của nó
Điểm cần hiểu đúng để không kỳ vọng sai.
Một số ngành và một số nơi làm việc trả thêm khoản phụ cấp cho người làm tại London — phổ biến trong khu vực công và một số ngành.
Mục đích: bù một phần chênh lệch chi phí sống.
Nhưng thực tế: khoản phụ cấp thường không bù đủ chênh lệch tiền nhà — đây là nhận xét phổ biến của người sống ở đây.
Hệ quả: nhiều người ở London chọn ở xa trung tâm và chấp nhận đi lại xa, hoặc ở ghép.
Với người mới sang: ở ghép trong năm đầu là phương án rất phổ biến, kể cả với người đi làm — không chỉ sinh viên.
Sống ngoài London mà làm ở London
Phương án rất nhiều người chọn, và cần tính kỹ.
Nhiều người sống ở các thị trấn quanh London và đi tàu vào làm hằng ngày — mô hình phổ biến tới mức có cả một vành đai đô thị hình thành quanh thành phố.
Cái được: tiền thuê nhà hoặc giá mua nhà thấp hơn đáng kể, không gian rộng hơn, và môi trường yên tĩnh hơn cho gia đình có con.
Cái mất: vé tàu tháng là khoản lớn, và thời gian đi lại mỗi ngày dài.
Phép tính quyết định: khoản tiết kiệm được từ tiền nhà có lớn hơn tiền vé tàu không — và với nhiều tuyến thì câu trả lời là có, với một số tuyến thì không.
Yếu tố không quy ra tiền được: thời gian — đi lại hai tiếng mỗi ngày là hơn bốn trăm giờ mỗi năm.
Lời khuyên thực tế: đi thử tuyến đó vào giờ cao điểm trước khi quyết — trải nghiệm thật khác hẳn con số thời gian trên bản đồ.
Và lời khuyên thực tế: đừng ký hợp đồng thuê dài hạn ngay khi mới tới — ở tạm vài tháng để biết mình cần gì, rồi mới chọn.
So sánh chi phí hai thành phố thế nào cho đúng?
Lấy lương thực nhận trừ tiền nhà, tiền đi lại, thuế địa phương và các khoản cố định — rồi mới so phần còn lại, và thêm một cột về thời gian đi lại.
Khoản nào người mới hay quên?
Chi phí chuyển tới gồm đặt cọc và tiền thuê trả trước, thuế địa phương, vé giao thông, và chi phí trông trẻ nếu có con nhỏ.
Phụ cấp London có bù đủ chênh lệch không?
Thường không bù đủ chênh lệch tiền nhà — nên nhiều người chọn ở xa trung tâm hoặc ở ghép.
Mới sang có nên ký hợp đồng thuê dài hạn ngay không?
Không nên — ở tạm vài tháng để biết mình cần gì rồi mới chọn, vì thị trường nhà ở London cạnh tranh và dễ chọn sai khi chưa quen.
