Tiệm nail và nhà hàng là hai ngành gắn với cộng đồng người Việt ở Anh, nhưng thế hệ sau đang đi rất xa khỏi đó — và bài này nói cả hai phía.
- Dịch vụ làm móng và ẩm thực là hai ngành tập trung nhiều người Việt nhất.
- Thế hệ thứ hai làm ở rất nhiều ngành khác, từ y tế tới tài chính.
- Bằng cấp nước ngoài có thể được đánh giá tương đương qua cơ quan chuyên trách.
- Nhiều nghề ở Anh yêu cầu đăng ký hành nghề riêng, không chỉ cần bằng.
Hai ngành gắn với cộng đồng
Nói thẳng và không tô vẽ, vì đây là thực tế kinh tế có lý do rõ ràng.
Dịch vụ làm móng có sự tập trung rất cao của người gốc Việt ở Anh, tương tự nhiều nước phương Tây khác.
Lý do hình thành: ngành này cần vốn khởi đầu vừa phải, học nghề nhanh, và không đòi tiếng Anh cao ở giai đoạn đầu — phù hợp với hoàn cảnh của những người mới đến không có bằng cấp được công nhận.
Mạng lưới đồng hương giúp truyền nghề và giới thiệu việc, nên ngành tự củng cố qua các thế hệ.
Nhà hàng và quán ăn Việt Nam là ngành thứ hai, và ẩm thực Việt đã có chỗ đứng rõ trong bức tranh ăn uống ở Anh.
Mặt cần nói thật: hai ngành này có tỉ lệ vi phạm quyền lao động cao hơn mức trung bình theo các báo cáo công khai — chủ đề của bài tiếp theo trong chuyên mục.
Và làm chủ tiệm không đồng nghĩa với an toàn pháp lý — chủ cũng phải tuân thủ quy định về lao động, thuế và an toàn, và trách nhiệm thuộc về chủ.
Thế hệ sau đi đâu
Phần mà ít bài viết về cộng đồng nhắc tới.
Con em thế hệ thứ nhất học hệ Anh và vào đại học với tỉ lệ cao, rồi làm ở các ngành hoàn toàn ngoài cộng đồng.
Y tế là ngành có nhiều người gốc Việt — điều dưỡng, dược, nha khoa và y khoa.
Kỹ thuật, công nghệ thông tin và tài chính là các hướng phổ biến khác.
Du học sinh sang gần đây thường nhắm thẳng các ngành này, chứ không đi qua giai đoạn làm trong ngành cộng đồng.
Điều đáng lưu ý: đây là mô hình chung của nhiều cộng đồng nhập cư ở Anh — thế hệ đầu dựng nền kinh tế, thế hệ sau phân tán ra toàn xã hội.
Với phụ huynh: hệ thống hướng nghiệp ở trường Anh có tư vấn riêng, và nên để con dùng nó thay vì chỉ theo kỳ vọng gia đình.
Công nhận bằng cấp và đăng ký hành nghề
Phần kỹ thuật nhất, và là nơi nhiều người mất thời gian oan.
Bằng cấp nước ngoài có thể được đánh giá mức tương đương qua cơ quan chuyên trách về công nhận văn bằng của Vương quốc Anh — đây là dịch vụ có thu phí và có thời gian xử lý.
Đánh giá tương đương không phải là giấy phép hành nghề — đây là chỗ nhầm phổ biến nhất.
Nhiều nghề ở Anh là nghề có quản lý: y, dược, điều dưỡng, luật, kế toán hành nghề, kiến trúc, giáo viên — mỗi nghề có cơ quan đăng ký riêng và quy trình riêng cho người có bằng nước ngoài.
Quy trình này có thể gồm thi, kỳ thực hành có giám sát và yêu cầu tiếng Anh chuyên ngành — nên tra sớm, trước khi sang nếu được.
Một số nghề có quy định khác nhau giữa bốn vùng, đặc biệt là giáo viên và một số ngành y tế — hỏi đúng cơ quan của vùng mình sẽ hành nghề.
Việc nên làm: tra trang chính thức của cơ quan quản lý nghề đó, không dựa vào kinh nghiệm người quen vì quy định thay đổi theo thời gian.
Tìm việc thực tế
Phần hành động, gom lại từ những gì đã nói trong các chuyên mục trước.
Kiểm xem nhà tuyển dụng có trong danh sách công khai các đơn vị được phép bảo lãnh thị thực lao động không — danh sách này do chính phủ công bố và tra được, như chuyên mục về London đã hướng dẫn.
Hồ sơ xin việc ở Anh có định dạng riêng — ngắn gọn, không ảnh, không thông tin cá nhân như ngày sinh hay tình trạng hôn nhân.
Thư xin việc riêng cho từng vị trí được coi trọng, và gửi hồ sơ hàng loạt ít hiệu quả.
Người giới thiệu là phần bắt buộc trong hầu hết hồ sơ ở Anh — chuẩn bị trước hai người sẵn sàng đứng tên.
Kinh nghiệm tình nguyện được tính và là cách tốt để có kinh nghiệm bản địa lẫn người giới thiệu khi mới sang.
Và trung tâm hướng nghiệp của trường đại học phục vụ cả cựu sinh viên ở nhiều trường — đây là nguồn hỗ trợ miễn phí mà du học sinh hay quên sau khi tốt nghiệp.
Vì sao nhiều người Việt làm nghề nail ở Anh?
Vì ngành cần vốn khởi đầu vừa phải, học nghề nhanh và không đòi tiếng Anh cao ở giai đoạn đầu — phù hợp hoàn cảnh người mới đến không có bằng cấp được công nhận, rồi mạng lưới đồng hương củng cố qua các thế hệ.
Bằng đại học Việt Nam có được công nhận ở Anh không?
Có thể được đánh giá mức tương đương qua cơ quan chuyên trách về công nhận văn bằng — nhưng đánh giá tương đương không phải giấy phép hành nghề, đây là chỗ nhầm phổ biến nhất.
Nghề nào cần đăng ký hành nghề riêng?
Y, dược, điều dưỡng, luật, kế toán hành nghề, kiến trúc, giáo viên và nhiều nghề khác — mỗi nghề có cơ quan đăng ký riêng, và một số nghề quy định khác nhau giữa bốn vùng.
Hồ sơ xin việc ở Anh khác gì?
Ngắn gọn, không ảnh, không ngày sinh hay tình trạng hôn nhân; có thư xin việc riêng cho từng vị trí, và người giới thiệu là phần bắt buộc nên cần chuẩn bị trước.
